O‘rgimchakkana (Tetranychidae) — o‘simlik sharbatlari bilan oziqlanadigan mayda hasharotsimon bo‘g‘imoyoqli. Uning o‘lchami odatda 0,3–0,5 mm bo‘lib, oddiy ko‘z bilan aniqlash qiyin. U bog‘ o‘simliklari, xona gullari va qishloq xo‘jalik ekinlarida uchraydi.

Zararlanish belgilari

O‘rgimchakkana barglardan sharbatni so‘rib oladi, bu quyidagi alomatlarga olib keladi:
• Barglarda mayda och dog‘lar paydo bo‘lishi;
• Barglarning pastki tomonida va poyalar orasida yupqa to‘r hosil bo‘lishi;
• Barglarning qurib, sarg‘ayib tushishi.

Paydo bo‘lish sabablari

• Namlikning yetarli bo‘lmasligi va tabiiy dushmanlarning (masalan, yirtqich kanalar) yo‘qligi uning tez ko‘payishiga yordam beradi.
• Zararlangan ko‘chatlar o‘rgimchakkananing paydo bo‘lishiga sabab bo‘lishi mumkin.
• O‘simlikka zarar yetkazuvchi kiyim-kechak, poyabzal yoki ochiq deraza orqali tarqalishi mumkin.
• Zamin tarkibida ham uchrashi ehtimoli bor, ayniqsa, u ochiq joydan olib kelingan yoki yaxshi sterilizatsiya qilinmagan bo‘lsa.
• Agar o‘simlik kasallansa, ozuqa moddalariga ehtiyoj sezsa yoki stress holatida bo‘lsa (masalan, sharoitlarning keskin o‘zgarishi), u o‘rgimchakkanaga nisbatan zaiflashadi.

Kurash usullari

Profilaktika

• Havoning yetarli namligini ta’minlash.
  • O‘simliklarni muntazam tekshirib borish, ayniqsa barglarning pastki qismini.
  • Zararlangan qismlarni o‘z vaqtida olib tashlash.

Xalqona usullar

1. O‘simliklarni iliq sovunli suv yoki spirtning zaif eritmasi bilan yuvish.
2. Namlikni oshirish – o‘rgimchakkana nam havo sharoitida ko‘paymaydi, shuning uchun doimiy purkash uning tarqalishiga qarshi samarali usul hisoblanadi.
3. Sarimsoq, piyoz, xo‘jalik sovuni yoki tamaki damlamalari bilan ishlov berish.

Biologik usullar

1. O‘rgimchakkana bilan oziqlanadigan yirtqich kanalar yoki qo‘ng‘izlarni (masalan, zarg‘aldoq qo‘ng‘izlar) ishlatish.
2. Mikrobiologik insektitsid Prestij Plus dan foydalanish (10 litr suvga 200 ml, 5–7 kunda bir marta purkash).
3. Plantastim va Sporagin kabi biopreparatlar yordamida o‘simlik immunitetini mustahkamlash va kasalliklardan himoya qilish.

O‘rgimchakkana xavfli zararkunanda, ammo to‘g‘ri parvarish va o‘z vaqtida ko‘rilgan chora-tadbirlar bilan uning tarqalishini nazorat qilish mumkin.

Bizning Telegram va Instagram sahifalarimizga ham tashrif buyuring!