O‘simliklardagi qurtlar: hosilni Prestij insektitsidi bilan saqlab qolamiz

Issiq kunlar boshlanishi bilan ko‘plab ekinlarda qurtlarning faol ko‘payishi kuzatiladi. Bu zararkunandalar barglar, yosh novdalar, tugunchalar, g‘unchalar va mevalarni tezda shikastlaydi, natijada hosilning sezilarli qismi yo‘qotilishi mumkin. Ayniqsa xavflisi shundaki, qurtlar ommaviy rivojlanganda qisqa vaqt ichida o‘simlikni juda kuchsizlantirib, uning mahsuldorligini pasaytiradi. Zararlanish kuchsiz bo‘lsa, yo‘qotishlar mo‘tadil bo‘lishi mumkin, ammo zararkunanda ommaviy ko‘payganda zarar keskin ortadi. Sabzavotchilik va bog‘dorchilikda zararkunandalar tufayli hosil yo‘qotishlari ayrim hollarda, agar himoya choralari o‘z vaqtida ko‘rilmasa, 46–100% gacha yetishi mumkin. Ayrim ekinlarda va kuchli defoliatsiya holatlarida qurtlar o‘simliklarni juda tez zaiflashtirib, hosilni keskin kamaytiradi. Bundan tashqari, zaiflashgan o‘simliklar turli kasalliklarga, jumladan virusli kasalliklarga ham ko‘proq moyil bo‘ladi.

Qurtlar bilan kuchli zararlanishda quyidagilar kuzatilishi mumkin:

• barglarning kemirilishi;
• barg yuzasi maydonining kamayishi;
• o‘simlik o‘sishining sekinlashishi;
• gullash va hosil tugishning yomonlashishi;
• hosil sifati va miqdorining pasayishi;
• o‘simlik immunitetining susayishi.

Ko‘plab fermerlar shunga duch keladiki, o‘simliklardagi qurtlar to‘satdan paydo bo‘ladi va juda tez tarqaladi. Agar o‘z vaqtida chora ko‘rilmasa, zararkunanda dalalar, issiqxonalar, bog‘lar va rezavor plantatsiyalarga jiddiy zarar yetkazishi mumkin.

Qaysi ekinlarga qurtlar zarar yetkazadi

Qurtlar turli xil ekinlarga zarar yetkazishi mumkin. Ayniqsa ular ko‘pincha quyidagi ekinlarda uchraydi:

• sabzavot ekinlari (pomidor, bodring, bulg‘or qalampiri, karam va boshqalar);
• mevali daraxtlar (olma, olcha, gilos, o‘rik, uzumzorlar va boshqalar);
• rezavor ekinlar (maymunjon, qulupnay, malina, golubika va boshqalar);
• poliz ekinlari (tarvuz, qovun);
• manzarali o‘simliklar;
• dala ekinlari (g‘o‘za, beda, bug‘doy, makkajo‘xori, sholi va boshqalar).

Zararkunanda barglar, g‘unchalar, yosh novdalar va tugunchalarga zarar yetkazishi mumkin. Shu sababli o‘simliklarni qurtlardan himoya qilish o‘z vaqtida olib borilishi kerak, ayniqsa zararkunanda faol ko‘payadigan davrda.

Kuchli zararlanishning oldini olish bo‘yicha profilaktika

1. O‘simliklarni muntazam ko‘zdan kechiring

Birinchi qoida — ekinlarni iloji boricha tez-tez tekshirib turish. Ayniqsa quyidagilarni ko‘zdan kechirish muhim:

• barglarning pastki va yuqori tomoni;
• yosh novdalar;
• o‘sish nuqtalari;
• g‘unchalar, tugunchalar va mevalar;
• oldin zararkunandalar kuzatilgan joylar.

Agar barglarda yangi kemirilgan izlar, o‘rgimchak to‘ri, qurtlar axlati yoki lichinkalarning o‘zi paydo bo‘lsa, demak zararkunanda allaqachon faol va choralarni kechiktirmaslik kerak.

2. Kurashni iloji boricha erta boshlang

Yosh qurtlarni yo‘q qilish yirik qurtlarga qaraganda osonroq. Zararkunanda ulg‘ayib bo‘lgach, u o‘simlikka kuchliroq zarar yetkazadi va uni nazorat qilish qiyinlashadi. Shu sababli eng to‘g‘ri taktika — barglar qattiq kemirilib ketganidan keyin emas, balki qurtlar paydo bo‘lishining dastlabki belgilarida ishlov berishdir.

3. Zararlanish o‘choqlarini qo‘lda olib tashlang

Agar zararlanish hali kuchli bo‘lmasa, darhol quyidagilarni olib tashlash foydali:

• tuxum qo‘yilgan barglar;
• o‘simlikning kuchli shikastlangan qismlari;
• o‘rgimchak to‘ri uyachalari.

4. Ekinlarning haddan tashqari zichlashishiga yo‘l qo‘ymang

Juda zich o‘sgan o‘simliklar yomon shamollanadi va ularni tekshirish qiyinroq bo‘ladi. Bunday sharoitda zararkunandalarni o‘tkazib yuborish osonroq, ishlov berish esa kamroq bir tekis bo‘ladi.

5. Begona o‘tlar va o‘simlik qoldiqlarini yo‘q qiling

Ko‘plab zararkunandalar avval begona yoki yovvoyi o‘simliklarda rivojlanadi, keyin esa madaniy ekinlarga o‘tadi. Shu sababli maydon atrofidagi begona o‘tlarni yo‘qotish va mavsumdan keyin zararlangan qoldiqlarni olib tashlash profilaktikaning muhim qismidir.

6. Zarurat bo‘lsa, ishlov berishni takrorlang

Qurtlar ko‘pincha bir to‘lqinda emas, bir necha bosqichda paydo bo‘ladi. Shu sababli ba’zan bir martalik ishlov yetarli bo‘lmaydi. Agar lichinkalar chiqishi davom etsa yoki yangi zararlanish xavfi saqlanib qolsa, tavsiya etilgan sxema bo‘yicha takroriy ishlovlar kerak bo‘ladi.

Qurtlarga qarshi qachon ishlov berish kerak

Kurash qanchalik erta boshlansa, himoya samaradorligi shunchalik yuqori bo‘ladi. Ishlovni zararkunanda paydo bo‘lishining dastlabki belgilarida o‘tkazish tavsiya etiladi:

• yosh qurtlar aniqlanganda;
• barglarda yangi shikastlanishlar paydo bo‘lganda;
• zararlanishning dastlabki o‘choqlari kuzatilganda;
• zararkunanda faol oziqlanayotgan davrda.

Agar ishlov kechiktirilsa, qurtlar soni keskin ortib ketishi, o‘simliklarning zararlanish darajasi esa ancha yuqori bo‘lishi mumkin.

Prestij preparatining laboratoriya sharoitida sinovi

Laboratoriyamizda Prestij preparatining qurtlarga qarshi ta’sirini baholash bo‘yicha sinov ishlari o‘tkazildi. Kuzatuvlar davomida ishlovdan keyin qurtlar nobud bo‘lishi tasdiqlandi.

Olingan natijalar preparatning barg kemiruvchi zararkunandalarga qarshi yuqori samaradorligini yana bir bor ko‘rsatdi. Sinovlar shuni tasdiqlaydiki, qurtlarga qarshi Prestij o‘simliklarni himoya qilish uchun ishonchli biologik yechim sifatida qo‘llanilishi mumkin.

Prestij qurtlarga qarshi qanday ta’sir qiladi

Prestij biologik, ichak-kontakt ta’sirga ega insektitsidlar qatoriga kiradi. Ishlov berilgandan so‘ng va faol moddalarning zararkunanda organizmiga tushishi natijasida qurtlarda hayotiy muhim jarayonlar buziladi, natijada ular oziqlanishni to‘xtatadi va nobud bo‘ladi.

Bunday yondashuvning afzalligi shundaki, preparat aynan zararkunandaga qarshi ishlaydi va o‘simliklarni biologik himoya qilish tizimlarida qo‘llanilishi mumkin.

Preparat tarkibida:

• Bacillus thuringiensis sporalari;
• oqsil kristallari / endotoksinlar mavjud.

Prestij qurtlar va boshqa zararli hasharotlarga qarshi qo‘llaniladi, jumladan:

• g‘o‘za tunlami;
• tengsiz ipak qurti;
• barg o‘rovchilar;
• karam tunlami;
• tangachaqanotli zararkunandalarning boshqa qurtlari.

E’lon qilingan ilmiy tadqiqotlar ma’lumotlariga ko‘ra, Bacillus thuringiensis asosidagi preparatlarning samaradorligi juda yuqori bo‘lishi mumkin: laboratoriya sinovlarida zararkunandalar o‘limi ko‘pincha 80–93% va undan yuqori darajaga yetadi, ayrim tajribalarda esa ishlovdan keyin qurtlarning tirik qolish darajasi ta’sirning yuqoriroq ishchi darajalarida 1–10% gacha kamaygan.

Prestij preparatini qanday qilib to‘g‘riroq ishlatish kerak

Preparat yaxshiroq ishlashi uchun uni barglar deyarli to‘liq yeb bo‘lingan paytda emas, balki yosh qurtlar paydo bo‘lishining dastlabki belgilarida qo‘llash muhim. Bu eng muhim jihatlardan biridir, chunki Bacillus thuringiensis asosidagi preparatlar lichinkalarning erta yosh bosqichlarida, ular faol oziqlanayotgan paytda yaxshiroq ta’sir ko‘rsatadi.

1. Ekinlarni muntazam ko‘zdan kechirish

Agar barglarda yangi kemirilgan izlar, mayda qurtlar yoki zararlanishning dastlabki o‘choqlari paydo bo‘lsa — ishlov berishga tayyorgarlik ko‘rish vaqti kelgan bo‘ladi.

2. Yosh qurtlarga qarshi ishlov berish

Lichinka qanchalik yosh bo‘lsa, natija shunchalik yuqori bo‘ladi. Yirik qurtlarga qarshi kurash odatda murakkabroq kechadi.

3. Barglarning yaxshi qoplanishiga erishish

Preparat ishlov berilgan yuzani yeyish orqali va qisman kontakt yo‘l bilan ta’sir qilgani sababli, ishchi eritma barg apparatiga, ayniqsa zararkunanda oziqlanadigan joylarga yaxshi tushishi muhim.

4. Agar zararkunanda chiqishi davom etsa, takroriy ishlovni kechiktirmaslik

Turli ekinlarda preparat vegetatsiya davrida taxminan 5–7 kun oralig‘ida 2–3 marta, ayrim hollarda esa 5–6 kun oralig‘ida qo‘llanadi. Bu qurtlarning to‘lqinsimon chiqishi sababli zarur bo‘ladi.

Agar sizga qurtlarga qarshi samarali preparat, o‘simliklar uchun bioinsektitsid, barg kemiruvchi zararkunandalarga qarshi vosita yoki hosilni himoya qilish uchun biologik preparat kerak bo‘lsa, Prestijga e’tibor qarating.

Batafsil ma’lumot uchun bizning Telegram-kanalimizga murojaat qiling.